Ngô Thu Vân nghe thấy tiếng mẹ mình đang cãi nhau với cái bếp.
Điều vô lý là mẹ cô đã mất từ hơn ba mươi năm trước.
Còn trên tờ lịch treo vách, tháng Tám năm 1986 hiện rõ đến mức khiến cô lạnh cả sống lưng.
“Vân! Mày có dậy không thì bảo?”
Tiếng gọi từ ngoài bếp vọng vào.
“Con gái con đứa, mặt trời lên tới mái nhà rồi còn nằm. Hôm nay không đi may à? Người ta chờ giao hàng đó!”
Thu Vân bật dậy.
Chiếc giường tre kêu cót két dưới người cô. Một cái mùng trắng ngả vàng buộc gọn ở đầu giường. Bên cạnh là chiếc tủ gỗ cũ, cánh tủ hơi xệ, muốn đóng phải nhấc lên một chút.
Trên vách còn treo chiếc áo sơ mi màu xanh nhạt cô từng tự may. Dưới chân giường là đôi dép nhựa đứt quai mà em trai cô hứa sửa từ tuần trước.
Mọi thứ quen thuộc đến đau lòng.
Cô cúi xuống nhìn bàn tay mình. Không còn những đốm nâu của tuổi già, cũng không còn các khớp ngón tay đau nhức mỗi khi trở trời.
Bàn tay này thon gầy, có một vết chai nhỏ ở ngón giữa vì cầm kim quá lâu.
Cô đưa tay lên mặt. Làn da căng mịn, mái tóc đen dày buông xuống vai.
Chẳng lẽ cô thật sự được sống lại?
“Ngô Thu Vân!”
Tiếng mẹ lại vang lên.
Lần này cô không chần chừ nữa, vội xỏ dép rồi chạy qua tấm rèm ngăn buồng ngủ với gian nhà trước.
Trong căn bếp thấp, một người đàn bà mặc áo bà ba nâu đang cúi xuống thổi bếp than. Mái tóc bà búi sau gáy, hai bên thái dương đã lấm tấm bạc.
Trần Thị Liên.
Mẹ cô.
Người mà ở kiếp trước, dù có mang bao nhiêu tiền đến trước mộ cũng không thể gọi về.
“Mẹ…”
Bà Liên ngẩng lên.
“Gì?”
Thu Vân đứng chết lặng.
Bà cau mày.
“Nhìn tao như nhìn người lạ vậy? Bộ nằm mơ thấy ma hả?”
Cô bật khóc.
Không kịp nghĩ ngợi, Thu Vân bước tới ôm chầm lấy mẹ.
Bà Liên giật bắn mình.
“Trời đất! Con nhỏ này! Tao đang cầm cái kẹp than, coi chừng phỏng!”
“Mẹ…”
“Ừ, mẹ đây. Có chuyện gì?”
“Con nhớ mẹ.”
Bà Liên im mất mấy giây. Sau đó, bà đặt chiếc kẹp than xuống, đưa bàn tay thô ráp vỗ nhẹ lưng con gái.
“Mới tối qua còn ngồi ăn cơm chung. Nhớ cái gì mà nhớ?”
Thu Vân ôm chặt hơn.
Kiếp trước, cô đã sống một cuộc đời chẳng ra sao. Không đến mức chết đói, cũng chẳng bị người ta dồn vào đường cùng. Cô chỉ luôn sống theo ý người khác, để rồi bỏ lỡ hết lần này đến lần khác.
Mẹ bảo đi may cho chắc ăn, cô đi may. Người quen nhờ nấu đám tiệc, cô thức trắng đêm làm, nhận tiền công ít hơn những gì mình đáng được hưởng.
Có người từng rủ cô chung vốn mở quán cơm. Cô sợ thất bại, chần chừ mãi, cuối cùng cơ hội trôi qua.
Sau đó là những năm tháng chạy việc, dành dụm, lo cho gia đình. Khi mẹ mất, cô càng không muốn nghĩ đến chuyện buôn bán.
Cô cứ tự nhủ đợi thêm một chút. Đợi có tiền, đợi hết bận, đợi mọi thứ ổn định.
Đến khi già, cô mới nhận ra đời người chẳng có ngày nào thật sự hết bận.
Điều cô tiếc nhất không phải căn nhà chưa mua nổi, cũng chẳng phải những món đồ đắt tiền chưa từng được dùng.
Mà là căn bếp chưa bao giờ dám mở cửa đón khách.
“Mày làm sao vậy?” Bà Liên hỏi, giọng đã bớt gắt.
Thu Vân buông mẹ ra, quệt nước mắt.
“Con nằm mơ thấy mẹ bỏ con đi.”
“Xui xẻo! Sáng sớm nói tầm bậy!”
Bà Liên cốc nhẹ lên trán cô.
“Ra rửa mặt. Cơm nguội trong nồi đó, lấy ăn với cá kho hôm qua. Rồi đi làm.”
Thu Vân nhìn sang chiếc nồi nhôm nhỏ trên bếp. Nắp nồi hơi hé, một làn khói mỏng bay lên.
Mùi nước mắm, tiêu và hành tím thơm đến nao lòng.
Cô bỗng hỏi:
“Mẹ, hôm nay là ngày mấy?”
“Mùng sáu.”
“Tháng Tám?”
“Chứ tháng nào?”
“Năm 1986?”
Bà Liên quay hẳn lại.
“Mày sốt hả Vân?”
Thu Vân bật cười giữa hai hàng nước mắt.
Đúng rồi. Cô thật sự trở về năm hai mươi bảy tuổi, khi vẫn còn mẹ, còn em trai và căn nhà nhỏ nằm trong con hẻm quanh co gần chợ.
Ngoài đường, tiếng chuông xe đạp leng keng vọng vào. Có người gánh hàng đi ngang, rao bánh mì bằng giọng kéo dài quen thuộc.
Mọi âm thanh đều chân thật.
Cô không biết vì sao mình được sống lại, cũng chẳng biết cuộc đời này có thể thay đổi đến đâu.
Nhưng ít nhất, cô vẫn còn thời gian.
“Con muốn mở quán cơm.”
Bà Liên đang uống nước, nghe xong suýt sặc.
“Cái gì?”
“Con muốn bán cơm.”
“Bán cho ai?”
“Người đi làm, mấy cô chú ở chợ, người trong hẻm. Ai cần bữa cơm nóng thì con bán.”
Bà Liên đặt mạnh cái ly xuống bàn.
“Mày nói nghe dễ quá ha!”
Thu Vân ngồi đối diện mẹ. Cô không vội cãi.
Kiếp trước, mỗi lần bị mẹ phản đối, cô thường im lặng rồi bỏ cuộc. Lần này, cô muốn thử cách khác.
“Mẹ, con không mở quán lớn. Ban đầu chỉ đặt một cái bàn trước nhà, nấu vài món đơn giản thôi.”
“Rồi vốn đâu?”
“Con có tiền dành dụm.”
“Tiền đó để mua máy may!”
“Con biết.”
“Biết mà còn đòi đem đi bán cơm?”
Bà Liên tức đến đỏ mặt.
“Mày tưởng bán đồ ăn dễ lắm sao? Sáng phải dậy sớm, đi chợ, nhóm bếp, nấu nướng. Bữa nào ế thì ôm đồ ăn mà khóc. Gạo, cá, thịt, thứ nào cũng phải mua bằng tiền!”
Thu Vân nghe hết, rồi nhẹ nhàng đáp:
“Con biết cực. Nhưng con nấu được mà mẹ.”
“Nấu trong nhà khác nấu bán. Người ta bỏ tiền mua, không ngon là người ta chê ngay.”
“Vậy con thử trước. Không được thì con vẫn đi may.”
Bà Liên nhìn cô hồi lâu.
“Thử mấy bữa?”
“Ba bữa.”
“Lỗ thì sao?”
“Con chịu.”
“Không được đụng tới tiền chợ của tao.”
“Dạ.”
“Cũng không được mượn nợ.”
“Dạ.”
Bà Liên hừ một tiếng.
“Cứng đầu y như cha mày hồi trẻ.”
Nhưng bà không nói cấm nữa.
Thu Vân biết mình đã thắng được bước đầu tiên.
Cô mở ngăn kéo chiếc tủ cũ. Bên trong là một túi vải xanh, buộc miệng bằng sợi dây đỏ.
Tiền dành dụm suốt thời gian đi may nằm ở đó.
Cô đếm cẩn thận, chia thành ba phần. Một phần mua nguyên liệu, một phần mua than và các thứ lặt vặt, phần còn lại tuyệt đối không đụng tới.
Sau đó, cô tìm một quyển sổ học trò còn thừa nhiều trang, kẻ hai cột thu và chi.
Kiếp trước, cô từng chứng kiến nhiều người bán hàng có khách đông mà cuối tháng vẫn chẳng thấy tiền đâu.
Lý do rất đơn giản. Họ không phân biệt tiền vốn với tiền lời, càng không tính phần nguyên liệu bị hỏng hay đồ ăn không bán hết.
Lần này cô không muốn phạm sai lầm ấy.
“Mẹ, trong nhà còn cá nục không?”
“Còn ba con mua hồi sáng.”
“Có thơm chín không?”
“Nửa trái. Hỏi chi?”
“Con nấu cá nục kho thơm.”
Bà Liên nhíu mày.
“Định bán món đó?”
“Dạ. Thêm trứng chiên hành với canh rau ngót thịt băm.”
“Ba món?”
“Ba món. Khách muốn ăn cá thì chọn cá, không thích cá thì có trứng. Canh con nấu một nồi chung.”
Bà Liên suy nghĩ một lát.
“Nghe cũng được đó.”
Bà vừa nói xong đã lập tức sửa lời.
“Ý tao là ăn trong nhà nghe được. Còn bán được hay không thì chưa biết.”
Thu Vân mỉm cười.
“Mẹ cứ chờ coi.”
Chợ buổi sáng ồn ào như một cái nồi đang sôi.
Tiếng người gọi nhau, tiếng xe đạp lách cách, tiếng dao băm trên thớt gỗ hòa vào mùi rau tươi, cá biển và khói từ những hàng ăn.
Thu Vân xách giỏ đi giữa các sạp hàng.
Lâu lắm rồi cô mới nhìn thấy khu chợ này vào đúng dáng vẻ trong ký ức.
Những mái che thấp nối sát nhau, chỗ lợp tôn, chỗ căng bạt. Nền chợ còn ướt vì người bán vừa dội nước rửa sạp. Những chiếc cân đĩa đặt cạnh rổ rau, thau cá và mẹt đậu hũ.
Người phụ nữ bán hành đang lựa những củ bị dập ra riêng. Bên cạnh, một bà cụ ngồi quạt bếp than, trên vỉ là mấy chiếc bánh còn nóng.
Thu Vân bước chậm lại.
Ở kiếp trước, cô từng đi qua không biết bao nhiêu khu chợ, nhưng mùi vị của buổi sáng này thì không nơi nào giống được.
Có mùi hành phi vừa vàng tới, mùi bánh mới ra lò, mùi nước lèo nghi ngút khói từ quầy hủ tiếu đầu lối đi.
Cô hít một hơi rồi tự nhắc mình phải tập trung.
Hôm nay cô không đi chợ để hoài niệm.
Cô đi mua hàng.
Thu Vân không mua ngay. Đầu tiên, cô đi một vòng xem nguyên liệu nào tươi, giá nào vừa sức.
Cá nục trong nhà chỉ đủ một ít phần, cô mua thêm vài con, chọn những con mắt trong, mang đỏ, thân còn chắc. Đến hàng rau, cô lấy rau ngót vừa đủ, chọn bó lá không bị dập.
Thịt băm cũng không mua nhiều. Canh rau ngót cần vị ngọt từ thịt, nhưng không nhất thiết phải cho quá tay.
Đến hàng thơm, cô chọn một trái vừa chín tới.
Người bán nhìn cô cười.
“Con Vân hôm nay nấu đám hả?”
“Dạ không. Con tính bán cơm.”
“Thiệt?”
“Thiệt cô.”
“Vậy bữa nào cô ghé ăn.”
“Con bán ngay trưa nay.”
Người phụ nữ ngạc nhiên.
“Gấp dữ vậy?”
Thu Vân cười.
“Để lâu con lại đổi ý.”
Cô còn mua thêm hành tím, ít tiêu và mấy quả trứng. Mỗi lần trả tiền, cô đều nhẩm tính rồi ghi nhanh vào tờ giấy nhỏ.
Đến sạp cuối cùng, người bán định gói thêm cho cô ít rau đã héo.
“Lấy về nấu canh cũng được, cô tính rẻ cho.”
Thu Vân nhìn bó rau, lịch sự lắc đầu.
“Dạ thôi. Con bán cơm, rau phải tươi mới được.”
Cô không muốn ngày đầu đã tiết kiệm sai chỗ.
Người ăn có thể không biết cô mua nguyên liệu ở đâu, nhưng họ sẽ biết bữa cơm có ngon hay không.
Trên đường về, cô gặp bà Tư Sương đang đứng trước quầy nước.
Bà Tư nổi tiếng trong hẻm vì hai chuyện. Một là pha trà đậm, hai là chuyện gì trong xóm cũng biết.
“Ê Vân! Nghe mẹ mày nói mày tính bán cơm?”
“Dạ.”
“Biết nấu không đó?”
“Bà Tư ăn cơm con nấu rồi mà.”
“Ăn trong đám giỗ khác. Bán lấy tiền người ta khó lắm.”
“Vậy trưa bà ghé, con mời bà ăn thử.”
“Miễn tiền hả?”
“Bà ăn thử một miếng thôi. Muốn ăn nguyên phần thì phải trả tiền.”
Bà Tư tròn mắt, rồi bật cười.
“Con nhỏ này hôm nay lanh dữ!”
“Con bán nhỏ, không dám lỗ nhiều đâu bà.”
“Được. Tao chờ coi.”
Bà nói vậy, nhưng khi Thu Vân đi khuất, bà đã quay sang kể ngay với người khách đang uống trà.
“Con Vân nhà bà Liên tính mở quán cơm đó! Ngay trưa nay luôn!”
Người khách hỏi có bán cơm mang về không. Bà Tư đáp ngay rằng chắc chắn có, dù chính bà cũng chưa hỏi Thu Vân chuyện ấy.
Tin tức theo tiếng nói lan dọc con hẻm.
Thu Vân còn chưa về đến nhà, đã có vài người biết chuyện cô sắp bán cơm.
Quảng cáo miễn phí.
Cô thầm cảm ơn bà Tư Sương.
Về đến nhà, Thu Vân xắn tay áo.
Việc đầu tiên là vo gạo.
Cô vo nhẹ hai lượt, không chà xát quá mạnh. Sau đó đong nước, đặt nồi lên bếp.
Gạo hôm nay không phải loại thật ngon, nhưng nếu đong nước đúng và giữ lửa đều, cơm vẫn có thể chín mềm, thơm và tơi vừa phải.
Tiếp theo đến cá.
Ba con cá nục mẹ mua đã được làm sạch. Cô rửa lại, để ráo rồi dùng dao khứa nhẹ hai bên thân. Phần cá mới mua cũng được sơ chế cẩn thận.
Hành tím bóc vỏ, giã dập.
Tiêu xay thơm nồng.
Một chút nước mắm ngon, một ít đường và phần thơm vừa chín, cắt thành những miếng nhỏ.
Bà Liên đứng cạnh nhìn con gái chuẩn bị, miệng không ngừng hỏi.
“Sao không cho hết gia vị vô một lượt?”
“Con ướp cá trước, còn nước màu phải thắng riêng.”
“Trước giờ mày có cầu kỳ vậy đâu.”
“Bán cho người ta ăn thì con phải làm kỹ hơn chứ mẹ.”
Bà Liên nghe cũng có lý, đành đứng sang một bên.
Thu Vân đặt chảo lên bếp, cho đường vào thắng.
Đường tan dần, chuyển từ vàng nhạt sang màu cánh gián. Đúng lúc ấy, cô thêm chút nước, đảo đều rồi tắt bếp.
Mùi nước hàng bốc lên.
Không khét, không đắng.
Cô trút phần nước màu vào nồi cá, thêm hành tím, nước mắm và một ít nước.
Đợi cá bắt đầu săn lại, cô mới xếp thơm vào.
Lửa được hạ nhỏ.
Nồi cá sôi lục bục, từng bọt nhỏ nổi lên quanh miếng thơm vàng.
Thơm tiết ra vị chua ngọt tự nhiên, hòa cùng nước mắm và mùi tiêu. Nước kho dần chuyển sang màu nâu óng, bám nhẹ lên da cá.
Thu Vân không khuấy mạnh.
Cá nục thịt mềm, đảo nhiều dễ nát. Muốn thấm đều, chỉ cần nghiêng nhẹ nồi, múc phần nước kho rưới lên mặt cá.
Bà Liên nhìn thêm một lúc, bỗng hỏi:
“Ai chỉ mày kho kiểu này?”
“Con tự học.”
“Thiệt không?”
“Thiệt.”
“Bữa trước kho cá cháy đáy nồi còn bị tao la.”
Thu Vân khựng lại.
Kiếp này đúng là cô chưa có tay nghề như vậy.
Nhưng kiếp trước, cô đã nấu không biết bao nhiêu bữa cơm.
Có thời gian cô làm phụ bếp trong một quán ăn nhỏ, từng đứng bên nồi nước lèo từ lúc trời chưa sáng đến tận chiều, chỉ để học cách nêm cho đúng vị.
Chủ quán khi ấy là người khó tính, món nào chưa đạt thì bắt làm lại. Cô từng bị mắng đến phát khóc vì một nồi cá kho quá mặn.
Thế nhưng cũng chính những ngày tháng ấy đã dạy cô rằng nấu ăn không chỉ cần khéo tay.
Phải biết người ăn muốn gì.
Một người thợ làm việc từ sáng cần phần cơm đủ no, món mặn đậm đà nhưng không quá mặn. Người lớn tuổi thích cá mềm, canh nóng. Người bận rộn muốn mua nhanh, không phải đứng chờ lâu.
Tất cả những kinh nghiệm ấy đều theo cô trở về.
Thu Vân cười với mẹ.
“Bị mẹ la nên con nhớ kỹ.”
Bà Liên hừ nhẹ.
“Biết khôn ra là tốt.”
Thu Vân chuyển sang làm trứng chiên.
Cô đập trứng vào tô, thêm hành lá cắt nhỏ, một chút nước mắm rồi đánh đều. Chảo nóng vừa, cô cho ít dầu vào, chờ dầu đủ nóng mới đổ trứng.
Tiếng xèo vang lên.
Mùi trứng chiên hành quyện với cá kho khiến gian bếp nhỏ thơm nức.
Cô không chiên quá khô. Khi mặt dưới vừa vàng, cô trở nhẹ, đợi mặt còn lại chín rồi nhấc ra.
Trứng được cắt thành những phần đều nhau, xếp lên đĩa.
Canh rau ngót là món cuối cùng.
Thu Vân phi thơm chút hành, cho thịt băm vào đảo săn, thêm nước rồi đun sôi. Rau ngót được vò nhẹ trước khi cho vào nồi, vừa chín tới thì nêm lại.
Canh phải xanh, ngọt và có mùi thơm của rau, không được nấu quá lâu đến mức lá ngả màu.
Bà Liên nếm một muỗng, im lặng hồi lâu.
“Sao mẹ?” Thu Vân hỏi.
“Được.”
“Chỉ được thôi hả?”
“Bộ muốn tao khen tới chiều?”
Thu Vân bật cười.
Đúng là mẹ cô.
Miệng chẳng bao giờ chịu nói lời ngọt ngào, nhưng nếu món ăn không ngon, bà đã chê từ lâu.
Đúng lúc ấy, chiếc bếp nhỏ lại phụt khói, ngọn lửa yếu dần.
Bà Liên bực bội lấy quạt nan.
“Cái bếp này hôm qua cũng vậy. Nhóm một hồi là tắt.”
Thu Vân đang định cúi xuống xem thì ngoài cửa có giọng đàn ông vang lên.
“Cô Liên ơi, cái bếp hôm trước còn hư không?”
Thu Vân ngẩng đầu.
Một người đàn ông cao ráo đứng ngoài hiên, tay xách hộp đồ nghề cũ.
Áo sơ mi xắn đến khuỷu tay. Chiếc quần sẫm màu dính vài vệt dầu máy.
Hứa Minh.
Anh thợ cơ khí ở cuối hẻm.
Trong ký ức kiếp trước, anh là người ít nói nhưng ai nhờ sửa thứ gì cũng làm đến nơi đến chốn. Người trong xóm có bếp hư, xe đạp trật xích hay cửa sắt kẹt bản lề đều tìm anh.
Sau này anh đi làm xa.
Cô và anh chẳng có mấy dịp gặp lại.
“À, thằng Minh đó hả?” Bà Liên gọi. “Vô coi giùm cô cái bếp nhỏ. Nhóm hoài cứ tắt.”
Hứa Minh bước vào, đặt hộp dụng cụ xuống.
Anh nhìn nồi cá kho trên bếp.
“Nhà có tiệc à cô?”
Bà Liên chưa kịp trả lời, Thu Vân đã lên tiếng:
“Em mở quán cơm.”
Hứa Minh nhìn cô.
“Ngay đây?”
“Dạ.”
“Khi nào bán?”
“Trưa nay.”
Anh im lặng một lát rồi nói:
“Vậy để tôi sửa bếp nhanh.”
Không hỏi cô có biết nấu không, cũng không khuyên cô nghĩ lại.
Thu Vân thấy hơi lạ.
“Anh không thấy em liều à?”
Hứa Minh đang mở phần chắn gió của bếp, nghe vậy thì ngẩng đầu.
“Có.”
Câu trả lời thẳng quá khiến cô bật cười.
“Vậy sao anh không can?”
“Can để làm gì?”
“Lỡ em lỗ?”
Anh nhìn nồi cá kho đang sôi.
“Chưa bán mà.”
Nói xong, anh cúi xuống làm tiếp.
Thu Vân đứng ngẩn ra một chút.
Phải rồi. Chưa bán thì làm sao biết lỗ?
Một câu đơn giản như vậy, kiếp trước cô lại mất gần cả đời mới hiểu.
Hứa Minh tháo phần chắn gió méo mó, lấy thanh sắt nhỏ chỉnh lại chỗ bị kẹt. Anh gạt than vụn ra khỏi đường thông gió, rồi nhóm thử.
Ngọn lửa cháy đều hơn.
“Dùng tạm được rồi,” anh nói. “Chiều tôi đem miếng chắn mới qua thay.”
Thu Vân đưa anh chén nước trà.
“Anh Minh, hôm nay em chưa trả tiền sửa bếp được.”
“Cô Liên nhờ tôi mà.”
“Nhưng bây giờ em dùng để bán cơm. Phải tính riêng.”
Hứa Minh dừng tay, nhìn cô.
“Vậy khi nào bán có lời thì trả.”
“Em ghi sổ đó.”
“Ừ.”
“Anh không sợ em quỵt à?”
“Nhà em ở đây.”
Thu Vân bật cười.
“Anh nói chuyện khéo thật.”
Hứa Minh cũng cười, rất nhẹ.
Anh xách hộp đồ nghề ra về. Bà Liên nhìn theo, buột miệng:
“Thằng Minh được cái chịu khó. Ai nhờ gì cũng giúp.”
Thu Vân không đáp, chỉ cúi xuống ghi thêm một dòng vào sổ.
Tiền sửa bếp, chưa thanh toán.
Ngày đầu tiên làm ăn, cô không muốn nợ ai mà không nhớ.
Gần trưa, mùi cá kho đã lan ra trước cửa.
Thu Vân đặt chiếc bàn gỗ cũ dưới mái hiên. Cô lau sạch mặt bàn, lấy khăn phủ lên, rồi xếp chén, đũa và muỗng thành từng phần gọn gàng.
Trên bàn là nồi cơm trắng, nồi cá nục kho thơm, đĩa trứng chiên vàng ruộm và tô canh rau ngót nấu thịt băm.
Cô tìm một tấm bìa cứng, viết mấy chữ lớn:
CƠM NHÀ NẤU
CÁ KHO - TRỨNG CHIÊN - CANH NÓNG
Chữ không đẹp lắm nhưng nhìn rõ từ ngoài ngõ.
Bà Liên đứng bên cạnh, mặt căng như sắp đi thi.
“Có ai mua không mày?”
“Để con coi.”
“Lỡ ế thì sao?”
“Nhà mình ăn.”
“Ăn mấy ngày cho hết?”
“Con nấu vừa đủ thôi mà mẹ.”
“Vẫn lo.”
Thu Vân chưa kịp đáp thì bà Tư Sương đã đi tới.
“Tao nghe mùi thơm từ bên kia hẻm rồi!”
Bà đặt tay lên hông, nhìn mấy món ăn.
“Đâu, cho thử miếng cá.”
Thu Vân lấy một chiếc chén nhỏ, gắp chút thịt cá, chan ít nước kho.
Bà Tư ăn, nhai chậm rãi.
Thu Vân đứng chờ. Bà Liên còn hồi hộp hơn.
“Sao bà?” Bà Liên hỏi.
Bà Tư chép miệng.
“Cá được.”
Thu Vân mỉm cười.
“Nhưng…”
Cả hai mẹ con cùng nhìn bà.
Bà Tư nói tiếp:
“Cơm phải nóng. Cá ngon mà cơm nguội thì mất ngon.”
Thu Vân gật đầu.
“Con nhớ rồi.”
Bà Tư liếc nồi cơm.
“Cho tao một phần.”
Bà Liên ngạc nhiên.
“Bà mới ăn cơm ở nhà mà?”
“Ăn rồi vẫn mua được. Tao đem về chiều ăn.”
Thu Vân lập tức xới cơm, gắp cá, thêm ít thơm kho và một phần canh riêng.
Bà Tư nhận phần cơm, lấy tiền trả. Bà còn đứng nhìn cô gói đồ ăn, nhắc nước canh phải đậy kỹ kẻo đổ.
Rồi bà nói một câu khiến Thu Vân suýt bật cười:
“Bữa sau bớt thơm lại một chút. Tao thích ăn cá nhiều hơn.”
Khách đầu tiên.
Khó tính thật, nhưng đã trả tiền.
Bà Tư vừa đi được vài bước thì gặp người hàng xóm đang đẩy xe đạp.
“Qua ăn thử cơm con Vân đi! Cá kho được lắm!”
Người kia hỏi lại:
“Ngon thiệt hả bà?”
“Không ngon tao nói ngon làm gì?”
Thu Vân nghe thấy, vội quay vào giấu nụ cười.
Một lúc sau, hai người thợ sửa xe đi ngang.
Một người dừng lại.
“Ở đây bán cơm hả?”
“Dạ, mời hai anh.”
“Có canh không?”
“Có canh rau ngót thịt băm.”
“Cơm nóng?”
“Vừa chín.”
Hai người nhìn nhau.
“Ăn thử đi.”
Thu Vân nhanh tay dọn hai phần cơm. Một người chọn cá kho, người kia chọn trứng chiên.
Họ ngồi trên hai chiếc ghế thấp, ăn ngay dưới mái hiên.
Bà Liên đứng trong nhà, thỉnh thoảng lại liếc ra.
Người ăn cá kho vừa gắp miếng đầu tiên đã gật gù.
“Kho vừa miệng đó.”
Người kia chan nước canh.
“Canh ngọt. Mà chị có bán thường xuyên không?”
“Nếu mọi người ủng hộ thì ngày nào tôi cũng bán.”
“Vậy mai tôi ghé. Quán đầu chợ trưa nào cũng đông, có bữa chờ lâu quá.”
Thu Vân ghi nhớ lời ấy.
Khách mua cơm không chỉ cần món ngon. Họ còn cần được phục vụ nhanh để kịp quay lại làm việc.
Cô quyết định ngày mai sẽ chuẩn bị sẵn chén đũa, chia món ăn thành từng phần để không phải loay hoay mỗi khi có khách.
Sau hai người thợ sửa xe, một cô bán vải ghé mua cơm mang về.
Cô ấy nhìn nồi cá kho, rồi nhìn đĩa trứng chiên.
“Có bán nửa phần cá, nửa phần trứng không?”
“Dạ có. Nhưng phần cơm sẽ ít hơn một chút cho vừa giá, chị chịu không?”
“Được. Tôi ăn không nhiều.”
Thu Vân gắp đúng lượng, thêm ít rau và một chén canh nhỏ.
Người phụ nữ nhận phần cơm, cười hài lòng.
“Mai tôi nói mấy chị bán vải qua mua.”
“Dạ, em cảm ơn chị.”
Tiếp đó là một bác đạp xe chở hàng.
Bác dựng xe sát vách, tháo chiếc nón đã sờn rồi hỏi:
“Còn cơm không cô?”
“Dạ còn.”
“Cho bác phần nhiều cơm chút, ít thức ăn cũng được.”
Thu Vân nhìn chiếc áo đẫm mồ hôi của bác, đoán bác đã làm việc từ sáng sớm.
Cô xới cơm đầy hơn một chút, gắp cá rồi chan nước kho lên mặt.
“Bác ăn tại đây hay mang về?”
“Ăn đây. Cho bác xin thêm chén nước trà.”
“Dạ có ngay.”
Bác ăn chậm, thỉnh thoảng lại gật đầu. Khi trả tiền còn khen cơm nóng, cá thấm gia vị.
Một người phụ nữ lớn tuổi đến sau, chỉ muốn phần cơm ít, nhiều rau.
Thu Vân cũng vui vẻ làm theo.
Cô không cố bán thật nhiều, cũng không gắp ít lại để tiết kiệm.
Mỗi phần cơm được xới vừa đủ, món mặn đặt gọn, canh múc nóng. Khách nào ăn tại chỗ thì có thêm chén nước trà nhạt.
Tới lúc khách vãn, cô tranh thủ ghi lại những góp ý vừa nghe.
Cơm hơi mềm.
Nước kho ngon, nên chừa thêm để chan.
Có khách thích ít thơm, có người muốn nhiều rau.
Một quán nhỏ muốn giữ khách, trước hết phải nhớ được người ta thích ăn gì.
Đến quá trưa, nồi cơm gần cạn. Cá kho chỉ còn một ít nước dưới đáy, trứng chiên hết sạch.
Bà Liên nhìn những chiếc chén trống trên bàn, vẻ mặt không giấu được ngạc nhiên.
“Bán hết rồi hả?”
“Gần hết, mẹ.”
“Còn lời không?”
“Để con tính.”
Thu Vân lấy quyển sổ nhỏ, ghi số phần đã bán rồi kiểm lại tiền mua nguyên liệu và than.
Cô cộng từng khoản, sau đó đếm số tiền thu được.
Tính xong, cô đẩy quyển sổ về phía mẹ.
“Có dư một chút.”
Bà Liên chăm chú nhìn.
“Ít vậy?”
“Ngày đầu mà mẹ.”
“Công mày từ sáng tới giờ tính sao?”
“Chưa tính.”
“Vậy sao kêu lời?”
Thu Vân bật cười.
Mẹ nói đúng.
Nếu tính đủ công sức, hôm nay gần như chưa có đồng lời nào đáng kể.
Nhưng cô không thất vọng.
Hôm nay cô mua được thứ quan trọng hơn, đó là bằng chứng rằng có người muốn ăn cơm do cô nấu.
“Ngày mai con sẽ làm khá hơn.”
Bà Liên nhìn cô.
Lần này bà không phản đối.
Bà chỉ cầm quyển sổ lên xem thêm một lượt rồi nói:
“Có làm thì phải tính cho kỹ. Đừng thấy khách đông mà tưởng mình giàu.”
“Dạ, con biết.”
Bà Liên đặt quyển sổ xuống, đứng dậy thu dọn chén đũa.
“Thôi, để tao rửa phụ. Mày đứng bếp cả buổi rồi.”
Thu Vân vội ngăn.
“Mẹ để con làm.”
“Có mấy cái chén, tao rửa được.”
Cô không giành nữa.
Nhìn mẹ ngồi bên thau nước, cẩn thận kỳ cọ từng chiếc chén, Thu Vân chợt thấy sống mũi cay cay.
Kiếp trước, cô từng ước có thật nhiều tiền để thuê người làm hết việc nhà cho mẹ.
Nhưng đến khi có thể thuê được, mẹ đã không còn.
Giờ đây, cô chỉ cần được ngồi cạnh bà thêm một lát, cùng nói chuyện về những vị khách vừa ghé ăn.
Vậy đã là một niềm vui rất lớn.
Hứa Minh quay lại lúc xế chiều.
Anh mang theo một miếng kim loại nhỏ để thay phần chắn gió cho chiếc bếp.
Thấy bàn ăn đã dọn gọn, anh hỏi:
“Bán xong rồi?”
“Dạ.”
“Có khách không?”
“Có.”
“Vậy tốt.”
Anh cúi xuống sửa bếp.
Thu Vân lấy chén nước trà đặt cạnh anh. Thấy anh tháo chiếc bếp ra kiểm tra, cô tranh thủ hỏi thêm chuyện sử dụng.
“Anh Minh, bếp này nấu liên tục mấy nồi có sao không?”
“Nếu giữ đường gió thông, thay than đúng lúc thì được. Nhưng đừng chất than quá đầy.”
“Vậy lúc nấu cơm với kho cá cùng lúc, em nên dùng bếp nào?”
Anh chỉ chiếc bếp lớn.
“Nấu cơm bếp này. Bếp nhỏ kho cá, giữ lửa liu riu sẽ dễ hơn.”
Thu Vân gật đầu, ghi nhớ.
Người đàn ông này nói không nhiều, nhưng câu nào cũng có ích.
Cô bỗng hỏi:
“Nếu sau này em bán đông khách hơn, anh làm giúp em một cái bếp lớn được không?”
Hứa Minh ngẩng lên.
“Được. Nhưng phải xem em cần nấu bao nhiêu.”
“Em cũng chưa biết.”
“Vậy khi nào biết thì nói.”
Thu Vân bật cười.
“Anh không hỏi em có tiền trả không à?”
“Có làm thì tính tiền sau. Hỏi trước cũng đâu làm em có thêm tiền.”
Câu trả lời khiến cô không biết nên cười hay nên cảm ơn.
Đúng lúc ấy, bà Liên từ trong nhà bước ra, trên tay cầm một chiếc đĩa nhỏ.
“Minh, ăn miếng cá kho đi con. Hồi trưa con Vân chừa lại cho mày đó.”
Thu Vân ngẩng phắt đầu.
“Mẹ!”
Bà Liên ngơ ngác.
“Gì?”
“Con chừa để tối ăn mà!”
“À…”
Hứa Minh nhìn đĩa cá, rồi nhìn Thu Vân.
Khóe miệng anh hơi nhếch lên.
“Vậy tôi không ăn đâu.”
Bà Liên lập tức xua tay.
“Ăn đi! Nó ăn gì cũng được.”
Thu Vân đành chịu thua.
Cô lấy thêm một chén cơm nóng.
“Thôi, anh ăn đi.”
Hứa Minh nhận chén cơm.
“Cảm ơn.”
Anh ăn chậm, không nói nhiều.
Đến miếng cá cuối cùng, anh mới nhận xét:
“Mai kho thêm chút nước.”
Thu Vân ngạc nhiên.
“Sao vậy anh?”
“Nước kho ngon. Chan cơm được.”
Cô nhìn chiếc chén sạch của anh, tự nhiên thấy vui.
“Em nhớ rồi.”
Ngoài hẻm, nắng chiều đang nhạt dần trên những mái tôn cũ. Một chiếc xe đạp chạy qua, chuông kêu leng keng.
Bà Liên ngồi xuống bên bàn, bắt đầu nhặt mớ rau còn lại.
Thu Vân nhìn cảnh ấy, trong lòng chợt yên ổn lạ thường.
Cô từng nghĩ trọng sinh phải làm chuyện gì lớn lao lắm. Kiếm thật nhiều tiền, mua nhà, nắm lấy những cơ hội mà người khác chưa nhìn ra.
Nhưng giờ phút này, cô chỉ muốn giữ thật lâu tiếng mẹ càm ràm, mùi cơm nóng và căn nhà nhỏ chưa kịp đổi thay.
Nếu có thể kiếm tiền bằng chính đôi tay mình, khiến mẹ bớt cực, khiến em trai có công việc ổn định, vậy đã là một cuộc đời đáng sống.
Cô vừa nghĩ đến đó thì ngoài cửa có tiếng gọi.
“Cho hỏi, đây có phải nhà cô Ngô Thu Vân không?”
Một người phụ nữ mặc áo sơ mi trắng đứng trước hiên, tay cầm chiếc túi vải lớn.
Thu Vân lập tức đứng dậy.
“Dạ, tôi đây.”
Người phụ nữ nhìn vào bàn ăn đã dọn sạch.
“Nghe nói cô bán cơm ngon lắm?”
“Dạ, tôi mới bán hôm nay.”
“Vậy chắc tôi đến trễ rồi.”
“Cơm hết rồi chị. Nếu chị muốn, ngày mai tôi có thể nấu phần riêng.”
Người phụ nữ nhìn cô một lúc.
“Tôi tên Hạnh. Tôi phụ trách một nhóm thợ may nhận hàng gia công gần đây.”
Thu Vân gật đầu.
“Dạ.”
“Chỗ tôi có nhiều người làm việc tới trưa, ra ngoài mua cơm bất tiện. Mọi người muốn tìm một nơi nấu cơm thường xuyên, sạch sẽ, giá vừa phải.”
Tim Thu Vân đập nhanh hơn.
“Chị muốn đặt cơm?”
“Đúng.”
“Bao nhiêu phần ạ?”
“Trước mắt là ba mươi phần cho ngày mai.”
Thu Vân đứng sững.
Ba mươi phần.
Ngày đầu tiên, cô chỉ mới bán được hơn chục phần cơm nhỏ lẻ.
Trong nhà có hai chiếc bếp, mà một chiếc vừa được Hứa Minh sửa xong. Nồi cơm lớn nhất cũng không đủ nấu một lượt cho ba mươi người.
Chưa kể tiền mua nguyên liệu.
Bà Liên nghe thấy, lập tức đi ra.
“Cái gì? Ba mươi phần?”
Chị Hạnh quay sang.
“Dạ. Nếu nấu được, bên tôi sẽ đặt thường xuyên.”
Bà Liên vội xua tay.
“Không được đâu cô ơi. Nhà tôi mới bán ngày đầu, làm sao nấu nổi!”
Thu Vân nhìn mẹ, rồi nhìn người phụ nữ đang chờ câu trả lời.
Một ký ức bất ngờ ùa về.
Kiếp trước, cô cũng từng gặp một cơ hội gần giống như vậy.
Khi ấy, người ta đề nghị cô nhận nấu cơm cho một nhóm thợ làm việc gần chợ. Cô đã từ chối vì sợ không đủ vốn, sợ nấu hỏng và sợ bị chê.
Vài tháng sau, nhìn người khác nhận đơn hàng ấy rồi mở quán ngày một đông khách, cô đã tự nhủ rằng giá như hôm đó mình can đảm hơn một chút.
Lần này, cơ hội đang đứng ngay trước cửa.
Thu Vân hít một hơi.
“Chị Hạnh, ngày mai chị cần nhận cơm lúc mấy giờ?”
“Trước mười một giờ.”
“Có yêu cầu món gì không?”
“Chỉ cần cơm nóng, có món mặn, có rau, có canh. Người làm công ăn uống không cầu kỳ, nhưng phải đủ no.”
Thu Vân gật đầu.
Trong đầu cô, từng món ăn đã bắt đầu hiện ra.
Thịt kho tiêu, trứng chiên, rau luộc và canh bí nấu thịt băm.
Nếu chọn nguyên liệu khéo, chia mẻ nấu hợp lý, cô có thể làm được.
Khó nhất là dụng cụ và tiền vốn.
Cô hỏi thêm:
“Chị dự tính bao nhiêu tiền một phần?”
Chị Hạnh nói ra mức giá nhóm thợ có thể trả. Thu Vân nhẩm tính, cân nhắc từng món, rồi đề xuất một thực đơn phù hợp.
“Em làm thịt kho tiêu, rau luộc và canh bí. Cơm nấu mới, giao trước mười một giờ. Nếu mọi người ăn thấy được, hôm sau mình đổi sang món khác.”
Chị Hạnh suy nghĩ một lát rồi gật đầu.
“Được. Nhưng tôi cần đúng giờ. Chỗ tôi làm theo công việc, trưa không có thời gian chờ cơm.”
“Dạ, em hiểu.”
“Vậy cô có nhận không?”
Thu Vân vừa định trả lời thì Hứa Minh bất ngờ lên tiếng:
“Ba mươi phần cần mấy cái nồi lớn?”
Cô quay sang.
“Ít nhất thêm một nồi cơm với một nồi canh.”
“Bếp thì sao?”
“Cần thêm một bếp.”
Anh đặt chiếc kìm xuống.
“Tôi có thể mượn giúp.”
Bà Liên tròn mắt.
“Mày tính giúp nó làm thiệt hả Minh?”
Hứa Minh nhìn bà.
“Cô Liên, nếu em Vân nhận đơn, con giúp phần bếp.”
Chị Hạnh nhìn ba người.
“Vậy cô quyết định sao?”
Thu Vân cảm thấy lòng bàn tay mình hơi ướt.
Cô biết đây không phải chuyện đùa.
Chỉ cần một mẻ cơm sống, một nồi canh quá mặn, hay giao trễ giờ, cơ hội này có thể mất ngay.
Nhưng cô cũng biết, nếu tiếp tục sợ hãi, dù được sống lại bao nhiêu lần cũng chỉ đi trên con đường cũ.
Cô ngẩng đầu.
“Em nhận.”
Bà Liên tái mặt.
“Vân!”
Thu Vân quay sang mẹ.
“Mẹ tin con lần này được không?”
Bà Liên mím môi, không trả lời.
Chị Hạnh mỉm cười, mở túi lấy ra một phần tiền đặt trước.
“Vậy sáng mai tôi chờ cơm của cô.”
Thu Vân nhận tiền bằng hai tay.
“Em sẽ giao đúng giờ.”
Chị Hạnh đi rồi, căn nhà bỗng im phăng phắc.
Bà Liên ngồi phịch xuống ghế.
“Mày gan quá rồi đó, Vân.”
Thu Vân đếm lại tiền đặt trước, sau đó lấy quyển sổ ra, bắt đầu liệt kê nguyên liệu cần mua.
Gạo, thịt, bí, rau, hành, tiêu, nước mắm và than.
Cô chia công việc thành từng phần. Tối nay phải đi chợ mua nguyên liệu, sơ chế thịt, kiểm tra dụng cụ. Sáng mai dậy thật sớm nhóm bếp, kho thịt trước, nấu cơm theo hai lượt, canh bí để gần giờ giao mới nấu.
Làm vậy mới giữ được cơm nóng, canh ngon.
Hứa Minh đứng bên cạnh, chờ cô ghi xong mới hỏi:
“Mai mấy giờ nhóm bếp?”
“Chắc phải từ lúc trời chưa sáng.”
“Vậy tôi tới sớm.”
Thu Vân ngẩng lên.
“Anh không phải đi làm à?”
“Tôi sắp xếp được.”
“Nhưng em còn chưa biết lấy gì trả công anh.”
Hứa Minh nhìn quyển sổ trên bàn.
“Cứ ghi thêm một dòng.”
Thu Vân nhìn anh, không nhịn được cười.
“Anh không sợ quyển sổ này dày quá sao?”
“Có bao nhiêu đâu mà dày.”
Anh xách hộp đồ nghề ra về, hẹn tối sẽ mang tin về chiếc nồi lớn.
Bà Liên nhìn theo, rồi quay sang con gái.
“Mày với thằng Minh thân nhau từ hồi nào vậy?”
“Mẹ!”
“Thì tao hỏi!”
“Anh ấy chỉ giúp sửa bếp thôi.”
“Ừ, tao có nói gì đâu.”
Bà Liên vừa nói vừa nhặt rau, nhưng khóe miệng hơi cong lên.
Thu Vân cắm cúi viết tiếp, hai tai nóng bừng.
Một lát sau, bà Liên đứng dậy, đi vào buồng rồi mang ra chiếc túi vải đựng tiền chợ.
Bà đặt nó xuống trước mặt con gái.
Thu Vân ngạc nhiên.
“Mẹ làm gì vậy?”
“Đếm thử coi thiếu bao nhiêu.”
“Nhưng mẹ nói không cho con đụng tiền chợ mà.”
“Thì tao cho mượn.”
“Lỡ con lỗ?”
“Thì mày đi may trả tao.”
Bà nói rất nhanh, như sợ mình đổi ý.
Thu Vân nhìn mẹ.
Hốc mắt lại nóng lên.
Lần này cô không khóc.
Cô chỉ cười, mở quyển sổ sang trang mới.
Phía trên, cô viết thật ngay ngắn:
SỔ BÁN CƠM - NGÀY THỨ HAI
Bên dưới là ba mươi phần cơm đã nhận đặt.
Và thêm một dòng nhỏ:
Tiền mượn mẹ - nhất định phải trả.
Cô vừa đặt bút xuống thì ngoài ngõ bỗng vang lên một giọng phụ nữ chua chát.
“À, hóa ra cô Vân nhận nấu cơm cho nhóm thợ may rồi!”
Thu Vân ngẩng đầu.
Người đứng ngoài cửa là bà Dung, chủ quầy cơm lâu năm ở đầu chợ.
Bà mặc áo hoa sẫm màu, tóc búi gọn, tay cầm chiếc túi nhỏ. Gương mặt bà không có vẻ gì vui vẻ dù miệng đang cười.
Bà bước vào, liếc tấm bảng bán cơm dựng bên cửa, rồi nhìn quyển sổ đang mở trên bàn.
“Hay quá ha! Mới bán được một ngày mà đã nhận đơn lớn rồi.”
Thu Vân đứng dậy.
“Dạ, chị Dung tìm tôi có việc gì?”
Bà Dung không trả lời ngay.
Bà nhìn sang bà Liên, giọng đầy ý tứ:
“Chị Liên, con gái chị giỏi thật đó. Mới ra bán cơm đã biết tìm khách quen của người khác.”
Bà Liên cau mày.
“Bà nói vậy là sao?”
“Tôi có nói gì đâu. Chỉ thấy lạ thôi.”
Bà Dung quay sang Thu Vân.
“Nhưng có chuyện này chắc cô chưa biết.”
Thu Vân giữ giọng bình tĩnh.
“Chuyện gì vậy chị?”
Bà Dung rút trong túi ra một tờ giấy gấp tư, đặt lên bàn rồi mở ra.
“Chỗ cô Hạnh đó, trước giờ vẫn đặt cơm của tôi.”
Thu Vân nhìn tờ giấy.
Trên đó có ghi tên nhóm thợ may, số lượng ba mươi phần và ngày giao hàng đúng vào sáng mai.
Ở cuối tờ giấy còn có một chữ ký mà cô không nhìn rõ.
Cô ngẩng lên.
“Chị muốn nói gì?”
Bà Dung khoanh tay, nụ cười càng đậm.
“Chiều nay, tôi vừa nhận lời nấu cho họ từ ngày mai.”
Bà Liên sửng sốt, còn Thu Vân đứng im trước quyển sổ đang mở.
Bà Dung gõ ngón tay xuống tờ giấy.
“Cô Vân, vậy rốt cuộc ngày mai ai mới là người giao ba mươi phần cơm đó?”
